RAAKACADEMIE

Wij van de RAAKacademie zijn toegewijd aan jouw persoonlijke en professionel ontwikkelingt.

Image Alt

raakacademie.wijzijnraak.nl

  /  Algemeen   /  Beheersen of ontwikkelen

Beheersen of ontwikkelen

Beheersen of ontwikkelen? Zolang ik me kan herinneren heeft dit vraagstuk mijn aandacht gehad. In de periode dat ik in de jeugdzorg werkte alswel later, in de volwassen GGZ. Mijns inziens praten we veel over ontwikkeling  en doen we nog vaker het beheersmatige.

Don’t rescue a child from a challenge. Teach him how to face it.

Wij zijn opgeleid om het goede te doen. Wat mij betreft betekent dit dat we onszelf steeds opnieuw uitdagen te gaan voor ontwikkelen. Hoe ingewikkeld dat zo nu en dan ook voelt. Zeker in deze tijd. We lijken als professionals kwetsbaarder dan ooit tevoren. En het gevolg ervan is dat we voorzichtig zijn, het woord ‘veiligheid’ te pas en te onpas op het vizier hebben en in onze voorzichtigheid neigen naar beheersen. Naar veiligheid boven alles. Terwijl de reden waarom we doen wat we doen is juist clientsystemen faciliteren in het ontwikkelen van meer adequate stategieën en vaardigheden.

Wat betekent ‘beheersen’ eigenlijk?

Beheersen is:

besturen, beteugelen, bezitten, controleren, de baas spelen over, de baas zijn, domineren, heersen, onderdrukken, overheersen, regeren, sturen. beheersen (ww): bedwingen, breidelen, in de hand hebben, inhouden, kennen, kunnen, machtig zijn, meester zijn, onder de knie hebben.

Stel je nu eens voor dat dit is wat we met de mensen doen die onze hulp nodig hebben. Die het zelf tijdelijk niet meer weten en in al hun kwetsbaarheid, bij ons aankloppen. Sommigen zijn inmiddels al zo murw, dat ze eigenlijk geen verwachtigingen meer koesteren. Dat vraagt veel van ons professionals. En dit is wat we dan doen; we geven degene die depressief is en dreigt met suicide, een flinke dosis medicatie. We zetten de vluchteling die het niet meer weet, in de cel omdat hij gedreigd heeft zichzelf in de fik te steken. We nemen de jongere die een andere jongere heeft bedreigd, haar bewegingsvrijheid af. Het zijn zo maar een aantal waargebeurde situaties. Het is heftig.

Maar wat dan?

Niets in mij bagatalliseert de situatie. Het zijn echter beheersmatige interventies. Ze worden er niet beter van, wel slechter. De vluchting is zó getraumatiseerd dat onmacht zijn metgezel is. De depressieve persoon ziet geen andere uitweg dan eruit stappen. Deze situaties vragen om compassie niet om beheersing. En compassie is in mijn ervaring, mededogen in actie. Actie. Actie in: ‘ik ben aanwezig bij zijn en bij haar emotionele welzijn en in deze aanwezigheid laat ik hem of haar voelen en ervaren dat ze de weg niet alleen hoeven bewandelen.’ Maar ook actie in: ‘ik sluit aan bij jou, neem een niet-oordelende houding aan en heb mijn perspectief op jouw moed en op jouw kracht.’ Compassie zorgt ervoor dat wij het lijntje zijn van weer verbinding maken met de kracht die hen eerder deed overleven.

Om veiligheid duurzaam te borgen, moeten we óók risico durven nemen. En dat betekent dat we onze aandacht hebben op de vraag; ‘handelen we uit angst of uit compassie?’

En wanneer spreken we van ‘ontwikkelen’?

Ontwikkelen is:

aankweken, aanrijpen, beschaven, civiliseren, cultiveren, doen groeien, doen ontstaan, doen uitgroeien, evolueren, groeien, ontluiken, ontplooien, ontstaan, rijpen …

Wat betekent het voor de mensen die onze hulp nodig hebben als we ons in de begeleiding richten op ontwikkelen? En wat als we hen de ruimte bieden om hierin hun eigen tempo, tijd en sequens van vallen en opstaan, te gunnen? Ik hoor mijn collega’s nu ‘ja maar’ zeggen. De meesten zullen wijzen op de protocollen, het veiligheidsplan, de restricties die ‘hét systeem’ oplegt ten aanzien van tijd, geld en resultaat. Klopt allemaal. Ik zeg ook niet dat het makkelijk is. Het zal ongetwijfeld betekenen dat we zo nu en dan wat burgerlijke ongehoorzaamheid laten zien, ons hart wat sneller klopt én we nog een tandje mogen bijzetten als het gaat om verantwoordelijkheid nemen voor hetgeen je staat. En dan nog realiseer ik me dat het makkelijker geschreven is dan gedaan. Waar het hier over gaat, is het bewustzijn hierover vergroten. Wat is onze intentie? Wat is onze intrinsieke motivatie? Waar ligt onze commitment? Wat heb ik er voor over? In welk patroon zit ik zelf? Wat doe of doe ik niet bij herhaling? En wat betekent dit voor de ontwikkelingspotentie van de mensen die ons om hulp vragen? Of niet vragen maar gedwongen worden?!

Waarom is de focus op ontwikkeling zo belangrijk?

Mensen die onze hulp vragen, hebben een aantal psychologische blokkades – om verschillende redenen – die ervoor zorgen dat ze eigenlijk alleen nog maar meer gaan doen wat ze al deden. Veelal voelen ze dat ze in deze vicieuze cirkel ronddolen en hebben geen idee hoe hieruit te komen. Ze hebben het nodig om intrinsiek te gaan ervaren dat ze in staat zijn controle over hun eigen leven te hebben. Bandura noemde dit ooit; ‘self-efficacy’. Deze term verwijst naar het geloof van de mens in zijn of haar vermogen om gedragingen uit te voeren die nodig zijn om tot ontwikkeling te komen. Zelfeffectiviteit weerspiegelt het vertrouwen in het vermogen om controle uit te oefenen over de eigen motivatie, het eigen gedrag en de sociale omgeving. Onderstaande video geeft hierover meer uitleg:



		

Leave a comment

User registration

You don't have permission to register

Reset Password